Biuletyn Informacji Publicznej

System sądownictwa

Wymiar sprawiedliwości w Polsce sprawują następujące sądy:

  • sądy powszechne - sprawują wymiar sprawiedliwości w sprawach nienależących do właściwości sądów administracyjnych, wojskowych oraz Sądu Najwyższego (por. art. 177 Konstytucji). W większości przypadków zatem realizacja zagwarantowanych przez prawo uprawnień i obowiązków będzie miała miejsce właśnie przed sądami powszechnymi. Wśród sądów powszechnych wyróżniamy:
    • Sąd rejonowy jest powołany do rozpoznawania większości spraw, z wyjątkiem zastrzeżonych dla pozostałych sądów. Tego rodzaju sąd prowadzi największą liczbę postępowań. Co do zasady właściwość sądu rejonowego – a więc jego kompetencja do orzekania w sprawie, z którą Ty w jakiś sposób możesz być związany – rozciąga się na obszar jednej lub kilku gmin. Sąd rejonowy jest co do zasady sądem pierwszej instancji.
    • Sąd okręgowy to sąd, dla którego zastrzeżone zostało orzekanie w sprawach poważniejszych, wymagających dla prawidłowego ich rozpatrzenia większego doświadczenia sędziów. Jego właściwość obejmuje obszar działania kilku sądów rejonowych. To, jakie sprawy będą podlegać rozstrzygnięciu tego sądu, określają poszczególne przepisy ustaw. Sąd okręgowy może być sądem zarówno pierwszej, jak i drugiej instancji.
    • Sąd apelacyjny to co do zasady sąd drugiej instancji. Jego właściwość obejmuje obszar działania minimum dwóch sądów okręgowych, a zasiadanie w nim zastrzeżone jest dla sędziów o szczególnie wysokim stopniu wiedzy i dużym doświadczeniu w zakresie orzekania.

    Funkcjonowanie sądów powszechnych reguluje ustawa:
    Prawo o ustroju sądów powszechnych (plik pdf 665 KB).
  • sądy administracyjne - sprawują kontrole nad działalnością administracji publicznej;
  • Sąd Najwyższy - zajmuje szczytowe miejsce w strukturze polskiego sądownictwa. Spośród kompetencji, które zostały mu przyznane najważniejsze znaczenie mają:
    • rozpoznawanie kasacji i środków odwoławczych;
    • rozpoznawanie protestów wyborczych.
  • sądy wojskowe - sprawują wymiar sprawiedliwości w Siłach Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej w sprawach karnych w zakresie przewidzianym w ustawach oraz orzekają w innych sprawach, jeżeli zostały one przekazane do ich właściwości odrębnymi ustawami.
przejdź do góry strony