Biuletyn Informacji Publicznej

Oskarżyciel w sądzie

Jakie role mogę pełnić jako pokrzywdzony w postępowaniu przed sądem?

Jako pokrzywdzonemu, w postępowaniu przed sądem przysługują Ci pewne przywileje. Zakres tych przywilejów jest różny w zależności od roli, jaką będziesz spełniał w tym postępowaniu.

W przypadku, gdy przestępstwo jest ścigane z oskarżenia prywatnego, co do zasady nie będzie się toczyć postępowanie przed prokuratorem. W tej sytuacji, aby sprawa karna w ogóle miała miejsce i tym samym abyś mógł korzystać z uprawnień w postępowaniu przed sądem, musisz wnieść swój własny akt oskarżenia. Staniesz się wtedy oskarżycielem prywatnym.

W wypadku, gdy przestępstwo jest ścigane z oskarżenia publicznego, będzie się toczyć postępowanie przed prokuratorem, po zakończeniu którego prokurator wniesie do sądu akt oskarżenia. Złożenie aktu oskarżenia do sądu jest dla Ciebie bardzo istotnym wydarzeniem. W tym momencie kończy się postępowanie przed prokuratorem, a rozpoczyna się postępowanie przed sądem.

Dla Ciebie oznacza to, że będziesz musiał wybrać rolę, którą chcesz pełnić w postępowaniu przed sądem. Tracisz swoją dotychczasową pozycję strony postępowania, a uprawnienia, które miałeś, znikają.

Istnieje jednak możliwość, abyś je zachował. Jeśli chcesz oraz spełnisz pewne warunki, możesz przybrać rolę oskarżyciela posiłkowego. Wybranie przez Ciebie tej roli pozwoli Ci zachować dotychczasowe uprawnienia także przed sądem. Podobnie będziesz mógł dalej korzystać z przysługujących Ci uprawnień pełniąc rolę powoda cywilnego – dokładne informacje na ten temat znajdziesz w rozdziale „Jak uzyskać odszkodowanie” (patrz Informator dla pokrzywdzonego (plik pdf 4MB)).

Jeśli nie chcesz być oskarżycielem posiłkowym, będziesz pełnić drugą rolę. Jest to rola zwykłego świadka i stracisz swoje dotychczasowe uprawnienia.

 

Czy z samego faktu bycia pokrzywdzonym wynikają dla mnie jakieś specjalne uprawnienia w postępowaniu przed sądem?

Jako pokrzywdzony, jesteś świadkiem szczególnego rodzaju. Jesteś traktowany inaczej niż zwykli świadkowie, dlatego masz od nich szersze uprawnienia. Twoje dodatkowe przywileje, których nie ma zwykły świadek, są następujące:

  • możesz zgłosić sądowi wniosek, że domagasz się, aby oskarżony naprawił szkodę, którą Ci wyrządził (art. 46 k.k. i art. 49a k.p.k.);
  • masz prawo cały czas przebywać na rozprawie (zwykły świadek nie ma takiego prawa);
  • zostaniesz przesłuchany jako pierwszy świadek (por. art. 384 § 2 k.p.k.);
  • masz prawo do udziału w niektórych posiedzeniach sądu (np. w kwestii skazania oskarżonego bez rozprawy);
  • masz prawo do złożenia apelacji od zapadłego na posiedzeniu wyroku warunkowo umarzającego postępowanie karne wobec sprawcy (por. art. 444 k.p.k.).

 

 

(źródło: "Informator dla pokrzywdzonego", www.pokrzywdzeni.gov.pl)

przejdź do góry strony